🙏 पाठ से पूर्व: स्नान कर स्वच्छ आसन पर बैठें, माँ के समक्ष घी का दीप जलाएँ, संकल्प लें। यह स्तोत्र दुर्गा सप्तशती की 'कुंजी' है — इसके पाठमात्र से सप्तशती के समस्त कीलक स्वतः खुल जाते हैं। शुद्ध, स्पष्ट उच्चारण से पाठ करें।
जिन्हें संस्कृत नहीं आती वे Hinglish या English टैब से भी शुद्ध उच्चारण के साथ पाठ कर सकते हैं 🙏
|| Shiva Uvaacha (Shiv ji bole) ||Shrinu devi pravakshyaami, kunjikaa-stotram-uttamam.Yena mantra-prabhaavena, chandee-jaapah shubho bhavet.Na kavacham naargalaa-stotram, keelakam na rahasyakam.Na sooktam naapi dhyaanam cha, na nyaaso na cha vaarchanam.Kunjikaa-paatha-maatrena, durgaa-paatha-phalam labhet.Ati guhyataram devi, devaanaam-api durlabham.Gopaneeyam prayatnena, sva-yonir-iva paarvati.Maaranam mohanam vashyam, stambhan-ochchaatan-aadikam.Paatha-maatrena samsiddhyet, kunjikaa-stotram-uttamam.|| Atha Mantrah (Mantra) ||Om aim hreem kleem chaamundaayai vichche.Om gloum hum kleem joom sah jwaalaya jwaalaya jwala jwala prajwala prajwala aim hreem kleem chaamundaayai vichche jwala ham sam lam ksham phat swaahaa.|| Atha Stotram (Stotra) ||Namaste rudra-roopinyai, namaste madhu-mardini.Namah kaitabha-haarinyai, namaste mahishaardini.Namaste shumbha-hantryai cha, nishumbhaasura-ghaatini.Jaagratam hi mahaadevi, japam siddham kurushva me.Aim-kaaree srishti-roopaayai, hreem-kaaree pratipaalikaa.Kleem-kaaree kaama-roopinyai, beeja-roope namo'stu te.Chaamundaa chanda-ghaatee cha, yai-kaaree varadaayinee.Vichche chaabhayadaa nityam, namaste mantra-roopini.Dhaam dheem dhoom dhoorjateh patnee, vaam veem voom vaag-adheeshvaree.Kraam kreem kroom kaalikaa devi, shaam sheem shoom me shubham kuru.Hum hum hum-kaara-roopinyai, jam jam jam jambha-naadini.Bhraam bhreem bhroom bhairavee bhadre, bhavaanyai te namo namah.Am kam cham tam tam pam yam sham veem dum aim veem ham kshamdhijaagram dhijaagram trotaya trotaya deeptam kuru kuru swaahaa.Paam peem poom paarvatee poornaa, khaam kheem khoom khecharee tathaa.Saam seem soom saptashatee, devyaa mantra-siddhim kurushva me.|| Phalashruti ||Idam tu kunjikaa-stotram, mantra-jaagarti-hetave.Abhakte naiva daatavyam, gopitam raksha paarvati.Yas-tu kunjikayaa devi, heenaam saptasateem pathet.Na tasya jaayate siddhir, aranye rodanam yathaa.|| Iti Shree-Rudrayaamale Gauree-tantre Shiva-Paarvatee-samvaade Kunjikaa-stotram Sampoornam ||
|| Shiva said ||Lord Shiva tells Parvati about this supreme, secret Kunjika Stotra — by whose power the recitation (jaap) of Chandi (Durga Saptashati) becomes fruitful.Shrinu devi pravakshyaami, kunjikaa-stotram-uttamam.Yena mantra-prabhaavena, chandee-jaapah shubho bhavet.Without kavacha, argala, keelaka, rahasya, sukta, dhyaana, nyaasa or archana — by merely reciting Kunjika, one attains the full fruit of the Durga paath. It is most secret, rare even for the gods; guard it well.Na kavacham naargalaa-stotram, keelakam na rahasyakam.Kunjikaa-paatha-maatrena, durgaa-paatha-phalam labhet.|| The Mantra ||Om aim hreem kleem chaamundaayai vichche.Om gloum hum kleem joom sah jwaalaya jwaalaya jwala jwala prajwala prajwala aim hreem kleem chaamundaayai vichche jwala ham sam lam ksham phat swaahaa.|| The Stotra ||Salutations to the Goddess in Her forms — Rudra-roopini, slayer of Madhu-Kaitabha and Mahishasura, destroyer of Shumbha-Nishumbha. O great Devi, awaken and make my jaap fruitful.Namaste rudra-roopinyai, namaste madhu-mardini.Namaste shumbha-hantryai cha, nishumbhaasura-ghaatini.Jaagratam hi mahaadevi, japam siddham kurushva me.You are 'Aim' the form of creation, 'Hreem' the protector, 'Kleem' the form of desire; O seed-form, salutations. Chamunda, giver of boons and fearlessness — salutations, O Mantra-form.Aim-kaaree srishti-roopaayai, hreem-kaaree pratipaalikaa.Kleem-kaaree kaama-roopinyai, beeja-roope namo'stu te.With the beeja syllables — Dhaam-Dheem-Dhoom (consort of Rudra), Kraam-Kreem-Kroom (Kalika), Bhraam-Bhreem-Bhroom (Bhairavi) — grant me auspiciousness and mantra-siddhi.Dhaam dheem dhoom dhoorjateh patnee, vaam veem voom vaag-adheeshvaree.Kraam kreem kroom kaalikaa devi, shaam sheem shoom me shubham kuru.Bhraam bhreem bhroom bhairavee bhadre, bhavaanyai te namo namah.Saam seem soom saptashatee, devyaa mantra-siddhim kurushva me.|| Phalashruti (result) ||This Kunjika Stotra awakens the mantra. Do not give it to the faithless; keep it secret. One who recites Saptashati without Kunjika gains no siddhi — like weeping in a forest (unheard).Idam tu kunjikaa-stotram, mantra-jaagarti-hetave.Yas-tu kunjikayaa devi, heenaam saptasateem pathet.Na tasya jaayate siddhir, aranye rodanam yathaa.|| Thus ends the Kunjika Stotra, from the Rudrayamala, Gauri Tantra — dialogue of Shiva and Parvati. ||
संक्षिप्त भावार्थ
भगवान शिव पार्वती जी से कहते हैं — यह कुंजिका स्तोत्र अत्यंत गुह्य है। इसके पाठमात्र से दुर्गा सप्तशती के पूर्ण पाठ का फल मिल जाता है; इसके लिए अलग से कवच, अर्गला, कीलक, रहस्य आदि की आवश्यकता नहीं रहती। स्तोत्र में देवी को उनके विभिन्न रूपों — रुद्ररूपिणी, मधु-कैटभ व महिषासुर-मर्दिनी, शुम्भ-निशुम्भ-नाशिनी — के रूप में प्रणाम किया गया है, और ऐं-ह्रीं-क्लीं आदि बीजों की शक्ति का स्मरण कर मंत्र-सिद्धि की प्रार्थना की गई है। अंत में कहा गया है कि कुंजिका के बिना की गई सप्तशती से सिद्धि नहीं मिलती।
पाठ विधि व नियम
प्रातः स्नान कर लाल/पीले आसन पर पूर्व या उत्तर मुख बैठें। माँ के चित्र/यंत्र के समक्ष घी का दीप व धूप जलाकर संकल्प लें, फिर उपरोक्त मंत्र सहित सम्पूर्ण स्तोत्र का शुद्ध उच्चारण से पाठ करें। नवरात्रि में प्रतिदिन, अथवा नित्य पाठ करना उत्तम है। साधना-काल में सात्विक आहार व मन की शुद्धता रखें। विस्तृत रहस्य व तांत्रिक प्रयोग हेतु यह लेख पढ़ें।
🪔 गुरु-मार्गदर्शन में सिद्ध कुंजिका साधना
सही विधि, न्यास व सिद्धि के रहस्य सहित — इस गुप्त नवरात्रि निःशुल्क साधना चैलेंज से आरंभ करें 🙏