Homeस्तोत्र › श्री सरस्वती चालीसा
🔱 विद्या-वाणी · सरस्वती चालीसा

॥ श्री सरस्वती चालीसा ॥

दोहा + चौपाई · अर्थ सहित · मानक पाठ

जिन्हें संस्कृत नहीं आती वे Hinglish या English टैब से भी पाठ कर सकते हैं 🙏

🪔 विद्या-बुद्धि व वाणी की सिद्धि हेतु: विद्यार्थी, साधक व कलाकार माँ सरस्वती की इस चालीसा का पाठ प्रतिदिन प्रातः स्नान के उपरांत करें। बसंत पंचमी तथा प्रत्येक गुरुवार को श्वेत पुष्प, श्वेत वस्त्र व पीली मिठाई अर्पित कर पाठ करने से एकाग्रता, स्मरण-शक्ति व वाक्-सिद्धि की विशेष कृपा प्राप्त होती है — महाकाली तंत्र पीठ
॥ दोहा ॥ जनक जननि पद कमल रज, निज मस्तक पर धारि।
बन्दौं मातु सरस्वती, बुद्धि बल दे दातारि॥
पूर्ण जगत में व्याप्त तव, महिमा अमित अनन्तु।
रामसागर के पाप को, मातु तुही अब हन्तु॥
॥ चौपाई ॥ जय श्री सकल बुद्धि बलरासी।
जय सर्वज्ञ अमर अविनासी॥ 1॥
जय जय जय वीणाकर धारी।
करती सदा सुहंस सवारी॥ 2॥
रूप चतुर्भुजधारी माता।
सकल विश्व अन्दर विख्याता॥ 3॥
जग में पाप बुद्धि जब होती।
जबहि धर्म की फीकी ज्योती॥ 4॥
तबहि मातु ले निज अवतारा।
पाप हीन करती महि तारा॥ 5॥
बाल्मीकि जी थे हत्यारा।
तव प्रसाद जानै संसारा॥ 6॥
रामायण जो रचे बनाई।
आदि कवी की पदवी पाई॥ 7॥
कालिदास जो भये विख्याता।
तेरी कृपा दृष्टि से माता॥ 8॥
तुलसी सूर आदि विद्धाना।
भये और जो ज्ञानी नाना॥ 9॥
तिन्हहिं न और रहेउ अवलम्बा।
केवल कृपा आपकी अम्बा॥ 10॥
करहु कृपा सोइ मातु भवानी।
दुखित दीन निज दासहि जानी॥ 11॥
पुत्र करै अपराध बहूता।
तेहि न धरइ चित सुन्दर माता॥ 12॥
राखु लाज जननी अब मेरी।
विनय करूं बहु भांति घनेरी॥ 13॥
मैं अनाथ तेरी अवलंबा।
कृपा करउ जय जय जगदंबा॥ 14॥
मधु कैटभ जो अति बलवाना।
बाहुयुद्ध विष्णू ते ठाना॥ 15॥
समर हजार पांच में घोरा।
फिर भी मुख उनसे नहिं मोरा॥ 16॥
मातु सहाय भई तेहि काला।
बुद्धि विपरीत करी खलहाला॥ 17॥
तेहि ते मृत्यु भई खल केरी।
पुरवहु मातु मनोरथ मेरी॥ 18॥
चंड मुण्ड जो थे विख्याता।
छण महुं संहारेउ तेहि माता॥ 19॥
रक्तबीज से समरथ पापी।
सुर-मुनि हृदय धरा सब कांपी॥ 20॥
काटेउ सिर जिम कदली खम्बा।
बार बार बिनवउं जगदंबा॥ 21॥
जग प्रसिद्ध जो शुंभ निशुंभा।
छिन में बधे ताहि तू अम्बा॥ 22॥
भरत-मातु बुधि फेरेउ जाई।
रामचंद्र बनवास कराई॥ 23॥
एहि विधि रावन वध तुम कीन्हा।
सुर नर मुनि सब कहुं सुख दीन्हा॥ 24॥
को समरथ तव यश गुन गाना।
निगम अनादि अनंत बखाना॥ 25॥
विष्णु रूद्र अज सकहिं न मारी।
जिनकी हो तुम रक्षाकारी॥ 26॥
रक्त दन्तिका और शताक्षी।
नाम अपार है दानव भक्षी॥ 27॥
दुर्गम काज धरा पर कीन्हा।
दुर्गा नाम सकल जग लीन्हा॥ 28॥
दुर्ग आदि हरनी तू माता।
कृपा करहु जब जब सुखदाता॥ 29॥
नृप कोपित जो मारन चाहै।
कानन में घेरे मृग नाहै॥ 30॥
सागर मध्य पोत के भंगे।
अति तूफान नहिं कोऊ संगे॥ 31॥
भूत प्रेत बाधा या दुःख में।
हो दरिद्र अथवा संकट में॥ 32॥
नाम जपे मंगल सब होई।
संशय इसमें करइ न कोई॥ 33॥
पुत्रहीन जो आतुर भाई।
सबै छांड़ि पूजें एहि माई॥ 34॥
करै पाठ नित यह चालीसा।
होय पुत्र सुन्दर गुण ईसा॥ 35॥
धूपादिक नैवेद्य चढावै।
संकट रहित अवश्य हो जावै॥ 36॥
भक्ति मातु की करै हमेशा।
निकट न आवै ताहि कलेशा॥ 37॥
बंदी पाठ करें शत बारा।
बंदी पाश दूर हो सारा॥ 38॥
करहु कृपा भवमुक्ति भवानी।
मो कहं दास सदा निज जानी॥ 39॥
॥ दोहा ॥ माता सूरज कान्ति तव, अंधकार मम रूप।
डूबन ते रक्षा करहु, परूं न मैं भव-कूप॥
बल बुद्धि विद्या देहुं मोहि, सुनहु सरस्वति मातु।
अधम रामसागरहिं तुम, आश्रय देउ पुनातु॥
॥ इति श्री सरस्वती चालीसा सम्पूर्णम् ॥
|| Doha || Janak janani pad kamal raj, nija mastak par dhaari.
Bandau maatu Saraswati, buddhi bal de daataari.
Poorn jagat mein vyaapt tav, mahimaa amit anantu.
Raam-saagar ke paap ko, maatu tuhi ab hantu.
|| Chaupai || Jaya Shri sakal buddhi balraasi.
Jaya sarvajna amar avinaasi. (1)
Jaya jaya jaya veenaakar dhaari.
Karti sadaa suhans savaari. (2)
Roop chaturbhuj-dhaari maataa.
Sakal vishva andar vikhyaataa. (3)
Jag mein paap buddhi jab hoti.
Jabahi dharm ki feeki jyoti. (4)
Tabahi maatu le nija avataaraa.
Paap heen karti mahi taaraa. (5)
Baalmeeki ji the hatyaaraa.
Tav prasaad jaanai sansaaraa. (6)
Raamaayan jo rache banaai.
Aadi kavi ki padvi paai. (7)
Kaalidaas jo bhaye vikhyaataa.
Teri kripaa drishti se maataa. (8)
Tulsi Soor aadi viddhaanaa.
Bhaye aur jo gyaani naanaa. (9)
Tinhahin na aur raheu avalambaa.
Keval kripaa aapki ambaa. (10)
Karahu kripaa soi maatu Bhavaani.
Dukhit deen nija daasahi jaani. (11)
Putra karai apraadh bahoota.
Tehi na dharai chit sundar maataa. (12)
Raakhu laaj janani ab meri.
Vinay karun bahu bhaanti ghaneri. (13)
Main anaath teri avalambaa.
Kripaa karau jaya jaya Jagadambaa. (14)
Madhu Kaitabh jo ati balavaanaa.
Baahu-yuddh Vishnu te thaanaa. (15)
Samar hajaar paanch mein ghoraa.
Phir bhi mukh unse nahin moraa. (16)
Maatu sahaay bhayi tehi kaalaa.
Buddhi vipareet kari khalahaalaa. (17)
Tehi te mrityu bhayi khal keri.
Purvahu maatu manorath meri. (18)
Chand Mund jo the vikhyaataa.
Chhan mahun samhaareu tehi maataa. (19)
Rakta-beej se samrath paapi.
Sur-muni hriday dhara sab kaanpi. (20)
Kaateu sir jim kadali khambaa.
Baar baar binavun Jagadambaa. (21)
Jag prasiddh jo Shumbh Nishumbhaa.
Chhin mein badhe taahi tu Ambaa. (22)
Bharat-maatu budhi phereu jaai.
Raamchandra banvaas karaai. (23)
Ehi vidhi Raavan vadh tum keenhaa.
Sur nar muni sab kahun sukh deenhaa. (24)
Ko samrath tav yash gun gaanaa.
Nigam anaadi anant bakhaanaa. (25)
Vishnu Rudra aj sakahin na maari.
Jinki ho tum rakshaakaari. (26)
Rakta Dantika aur Shataakshi.
Naam apaar hai daanav bhakshi. (27)
Durgam kaaj dhara par keenhaa.
Durgaa naam sakal jag leenhaa. (28)
Durga aadi harani tu maataa.
Kripaa karahu jab jab sukhdaataa. (29)
Nrip kopit jo maaran chaahai.
Kaanan mein ghere mrig naahai. (30)
Saagar madhya pot ke bhange.
Ati toofaan nahin kou sange. (31)
Bhoot pret baadha ya dukh mein.
Ho daridra athavaa sankat mein. (32)
Naam jape mangal sab hoi.
Sanshay ismein karai na koi. (33)
Putra-heen jo aatur bhaai.
Sabai chhaandi pujen ehi maai. (34)
Karai paath nit yah Chaalisaa.
Hoy putra sundar gun eesaa. (35)
Dhoopaadik naivedya chadhaavai.
Sankat rahit avashya ho jaavai. (36)
Bhakti maatu ki karai hameshaa.
Nikat na aavai taahi kaleshaa. (37)
Bandi paath karen shat baaraa.
Bandi paash door ho saaraa. (38)
Karahu kripaa bhav-mukti Bhavaani.
Mo kahn daas sadaa nija jaani. (39)
|| Doha || Maataa sooraj kaanti tav, andhakaar mam roop.
Dooban te rakshaa karahu, parun na main bhav-koop.
Bal buddhi vidyaa dehum mohi, sunahu Saraswati maatu.
Adham Raam-saagarhin tum, aashray deu punaatu.
|| Iti Shri Saraswati Chaalisaa Sampoornam ||
Opening Doha: Placing the dust of the lotus-feet of my parents upon my head, I bow to Mother Saraswati — O bestower, grant me intellect and strength. Your glory pervades the whole world, boundless and infinite; O Mother, destroy now the sins of Ramsagar (the poet). 1–3: Victory to You, the treasure-house of all wisdom and power; the all-knowing, immortal, imperishable One. Victory to the bearer of the veena, ever riding upon the graceful swan. O four-armed Mother, famed throughout the entire universe. 4–5: Whenever sinful intellect rises in the world and the light of Dharma grows dim, then the Mother takes Her own incarnation and, removing sin, delivers the earth. 6–7: Valmiki was once a highway-robber (a "killer") — by Your grace the world knows him now; he composed the Ramayana and earned the title of Aadi-Kavi (the first poet). 8: Kalidasa became world-renowned — only by Your gracious glance, O Mother. 9–10: Tulsidas, Surdas and the other scholars, and the many wise ones who arose — they had no other support; theirs was solely Your grace, O Amba. 11–12: Bestow that same grace, O Mother Bhavani, knowing this sorrowful, humble servant as Your own. A son commits many faults, yet the loving mother never holds them in her heart. 13–14: Guard my honour now, O Mother; I plead with You in a hundred ways. I am an orphan, You are my only shelter — bestow grace, victory, victory to You, O Jagadamba. 15–18: Madhu and Kaitabha, immensely powerful, waged arm-to-arm battle with Vishnu; in that terrible war of thousands (and five) years He did not turn His face — yet at that time the Mother helped by deluding the wicked ones, and thus the demons met their death. So too, fulfil my heart's wish, O Mother. 19–22: Chanda and Munda, the notorious ones, You slew in a moment. Rakta-bija was so mighty a sinner that gods and sages trembled at heart — You cut off the heads like banana-stalks; again and again I entreat You, O Jagadamba. The world-famous Shumbha and Nishumbha too You destroyed in an instant, O Amba. 23–24: You turned the mind of Bharata's mother (Kaikeyi), causing Rama's exile to the forest; in this way the slaying of Ravana was accomplished, granting joy to gods, men and sages. 25–26: Who is able to sing the full measure of Your glory and virtues? The Vedas describe You as beginningless and endless. Vishnu, Rudra and Brahma cannot slay one whom You protect. 27–29: Rakta-dantika, Shatakshi, Danava-bhakshi (devourer of demons) — Your names are countless. You did the impossible upon the earth and so the whole world took the name "Durga"; remover of every fort of difficulty, ever the giver of joy, O Mother — bestow Your grace. 30–33: When an enraged king seeks to kill, or beasts surround one in the forest, when a ship breaks apart mid-ocean in a great storm with no companion near, in affliction from ghosts and spirits, in poverty or in any danger — chanting Your name, all becomes auspicious; let no one hold any doubt in this. 34–37: One who is sonless and anxious, forsaking all else, should worship this Mother; reciting this Chalisa daily, he obtains a virtuous, handsome son. Offering incense and food-oblation, he is surely freed of trouble; whoever always keeps devotion to the Mother — no sorrow comes near him. 38–39: A prisoner who recites it a hundred times has all his bonds of captivity removed. Grant grace and liberation from worldly bondage, O Bhavani, ever knowing me as Your own servant. Closing Doha: O Mother, Yours is the radiance of the sun, mine the form of darkness; save me from drowning — let me not fall into the well of worldly existence. Grant me strength, intellect and knowledge; hear me, O Mother Saraswati, and give shelter and purity to lowly Ramsagar. Benefit: Daily recitation of the Saraswati Chalisa sharpens intellect, memory and speech, and grants the grace of the Goddess of learning, music and the arts — especially auspicious on Basant Panchami and on Thursdays. Recite in the Hinglish tab for correct pronunciation. 🙏

🪔 गुप्त नवरात्रि — निःशुल्क साधना चैलेंज

रोज़ एक देवी, एक मंत्र — गुरु-मार्गदर्शन में, बिल्कुल फ्री 🙏

🔱 अभी जुड़ें →

📖 और स्तोत्र — स्तोत्र संग्रह · बटुक भैरव साधना

📿 इस मंत्र हेतु अभिमंत्रित यंत्र व माला

जप की पूर्ण सिद्धि हेतु गुरु अमिताचार्य जी द्वारा प्राण-प्रतिष्ठित यंत्र व माला — घर तक सुरक्षित डिलीवरी। किसी भी साधना/अनुष्ठान से पहले महाकाली तंत्र पीठ से परामर्श अवश्य लें।

🔱 सिद्ध यंत्र व माला — Store🪔 विधिवत पूजा/अनुष्ठान बुक करें
online·👁